Polonica - Stowarzyszenie Francusko-Polskie w Aix en Provence

Polonica - Association Franco-Polonaise à Aix en Provence

Strona główna
Page d'accueil

Kontakt z nami
Contactez-nous

Program
Programme

Zajęcia stałe
Activités permanentes

Co było - zdjęcia
Le passé - photos

Szkoła polska
Ecole polonaise

Polecamy/Nous
recommandons

Tradycje/Regiony
Traditions/Région

Inf. praktyczne
infos pratiques

 

ŚWIĘTO ZMARŁYCH W POLSCE  / LA TOUSSAINT EN POLOGNE

Pierwszy Listopada -  Dzień Wszystkich Świętych, Święto Zmarłych ... Porządkowanie grobów, kupno zniczy, wiązanek chryzantem.  Każdy chciałby spędzić te święta przy mogiłach najbliższych. Zastanawiamy się nad sensem życia, nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością.

Wieczorem odwiedzamy cmentarze, nawet gdy nie mamy tam nikogo bliskiego. Zapalamy znicz przy grobie znanej osoby -  a może przy  opuszczonym grobie, o którym wszyscy zapomnieli ...

Nad cmentarzem bije łuna od zapalonych zniczy ...

Le premier Novembre, la Toussaint en Pologne.
On nettoie les tombes, on achète les bougies, les chrysanthèmes. On voudrait passer cette journée près des tombes des nos proches. C'est un moment de réflexion sur le sens de la vie, sur le passé, le présent et l'avenir.

Le soir on visite les cimetières même si personne de nos proches n'y repose. On allume une bougie sur la tombe d'un personnage connu - ou peut-être sur une tombe oubliée ...

La lueur des bougies brille au-dessus du cimetière...

Cmentarz Rakowicki  / Le cimetière Rakowicki

Grób Konstantego Gaszyńskiego, Aix en Provence

La tombe de Constantin Gaszyński, Aix en Provence

 

 

Cmentarz Łyczakowski - Lwów

Cimetière Lyczakowski - Lvov

 

Śpieszmy sie...

Śpieszmy sie kochać ludzi tak szybko odchodzą
zostaną po nich buty i telefon głuchy
tylko co nieważne jak krowa się wlecze
najważniejsze tak prędkie że nagle sie staje
potem cisza normalna wiec ca
łkiem nieznośna

jak czystość urodzona najprościej z rozpaczy
kiedy myślimy o kimś zostajac bez niego

Nie bądź pewny ze czas masz bo pewność niepewna
zabiera nam wrażliwo
ść tak jak każde szczęście
przychodzi jednocześnie jak patos i humor
jak dwie namietności wciąż s
łabsze od jednej
tak szybko stąd odchodzą jak drózd milkną w lipcu
jak dzwięk trochę niezgrabny lub jak suchy ukłon
żeby widzieć naprawde zamykają oczy
chociaż większym ryzykiem rodzić si
ę niż umrzeć
kochamy wciąż za mało i stale za późno

Nie pisz o tym zbyt często lecz pisz raz na zawsze
a będziesz tak jak delfin
łagodny i mocny

Śpieszmy sie kochać ludzi tak szybko odchodzą
i ci co nie odchodzą nie zawsze powrócą
i nigdy nie wiadomo mówiąc o miłości
czy pierwsza jest ostatnią czy ostatnia pierwszą


ks. Jan Twardowski

 

 

 

Kot w pustym mieszkaniu

Umrzeć - tego nie robi się kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.

Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,

a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.
Słychać kroki na schodach,
ale to nie te.
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.

Coś się tu nie zaczyna
w swojej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.

Do wszystkich szaf się zajrzało.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać

Niech no on tylko wróci,
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.

I żadnych skoków pisków na początek.

Wisława Szymborska

 

 

Konstanty Gaszyński - Poeta, prozaik i publicysta. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej, syn Antoniego i Teresy z Młynarskich Gaszyńskich. Urodził się 10 marca 1809 roku w Jeziornej koło Grójca. Ukończywszy nauki początkowe, kształcił się w gimnazjum im. Samuela Lindego w Warszawie. Progi Uniwersyteu Warszawskiego przekroczył jako student w 1828 roku. Gaszyński przepełniony patriotyzmem znalazł się wśród walczących o niepodległość w okresie Powstania Listopadowego 1830 roku. Upadek polskiej myśli narodowo- wyzwoleńczej, spowodował konieczność udania się na emigrację. Belgia, a potem Francja stała się wieloletnią przystanią życiową dla Gaszyńskiego.

Osiedlił się w Aix-en-Provence (w 1833). W 1844 roku w Paryżu został sekretarzem Sieyésa, deputowanego do Parlamentu. Słabe zdrowie było przyczyną częstych pobytów Konstantego w kurortach leczniczych na terenie Francji, Szwajcarii, Niemiec i Włoch. W 1860 roku ponownie odwiedził Królestwo, w tym Warszawę. Trzy lata później popadł w melancholię, spowodowaną śmiercią matki.

Zmarł 8 marca 1866 roku w Aix-en-Provence.

Twórczość literacka Gaszyńskiego rozpoczęła już w latach studenckich. W 1830 roku, wspólnie z Leonem Ziemkowiczem opublikował "Pamiętnik dla płci pięknej". Swój wielokierunkowy warsztat twórczy ujawnił w patriotycznych, romantycznych wierszach, sonetach, balladach, satyrach. W "młodym" okresie, spędzonym w kraju pisywał m.in. w "Melitele" Odyńca. "Dwaj Śreniawici", romantyczna powieść historyczna ukazywała realia z czasów panowania Władysława Łokietka (1830). Pobyt na obczyźnie przejawiał się dalszą twórczością. W 1833 roku ukazał się zbiór humorystycznych opowiadań o stosunkach wśród emigracji, "Pieśń pielgrzyma polskiego" i "Pan Dezydery Boczko..." (1846). Lata pięćdziesiąte XIX wieku, to najlepszy i najbogatszy okres twórczości Gaszyńskiego. Obok "Listów z podróży po Włoszech" (1853), wydał utwór poetycki "Sielanka młodości" (1855), satyrę "Gra i karciarze", a w 1858 roku dramat "Wyścigi konne".

We Francji współpracował z "Gazette du Midi" oraz jako naczelny redaktor z "Memorial d'Aix", w których zamieszczał artykuły w języku francuskim.

Osobną pamiątką w literaturze stały się przekłady. Dzieła Zygmunta Krasińskiego, bliskiego przyjaciela z lat studenckich, zamieścił w tomach "Poezje" (1868) i "Pisma prozaiczne" (1874). W Krakowie pojawił się w 1879 roku zbiór wierszy Konstantego Gaszyńskiego "Liście wiosenne". Tłumaczył również utwory obce; między innymmi utwory Heinego, Petrarki.

"Czarna sukienka", znana i popularna pieśń to jeden z przykładów ukazujących Gaszyńskiego jako twórcę pieśni i piosenek powstańczych. Czystość języka polskiego w rymowanym przekazie zawierającym głębokie treści patriotyczne, jest wyrazem wielkiego talentu autora.

 

powrot / retour

Constantin Gaszyński - Poète, écrivain et journaliste polonais. Né le 10 mars 1809 à Jeziorna en Pologne. Il a étudié à l'Université de Varsovie à partir de 1828. Lors de l'Insurrection de Novembre 1830, il a participé activement dans la lutte pour la libération de la Pologne. Après l'échec de l'Insurrection il a été obligé d'émigrer en Belgique et ensuite en France.

Il s'est établi à Aix en Provence en 1833. En 1844 il est devenu le secrétaire de Sieyés, député au Parlement. Sa santé fragile l'a obligé à passer de nombreux séjours dans les stations thermales en France, Suisse, Allemagne et Italie. En 1860 il a pu se rendre en Pologne. Trois ans après il est tombé en dépression à cause de la mort de sa mère.

Il est mort le 8 mars 1866 à Aix en Provence.

Gaszyński a commencé à écrire lors de ses études. En 1830 il a publié avec Leon Ziemkowicz "Le Journal pour les femmes". Il a écrit des poèmes patriotiques, romantiques, des sonnets, des ballades et des satires. Il a écrit également des romans historiques. Lors de son séjour à l'étranger il a continué à écrire et il a publié le recueil des nouvelles humoristiques concernant les Polonais à l'étranger en 1833. Mais c'est en cours des années 50 du XIX siècle où il a atteint l'apogée de son talent. Il a publié "Les lettres du voyage à l'Italie" en 1853, poème, "Les rêves de la jeunesse" 1855, la satire "Le jeu et les joueurs au cartes" et le drame "Les courses" en 1858".

En France il a collaboré avec "La Gazette du Midi" et il était le rédacteur en chef du Mémorial d'Aix où il a publié les textes en français.

Il s'est également fait connaître en tant que traducteur. Les poèmes de son ami Zygmunt Krasiński ont paru dans les recueils "Poèmes" (1868) et "Les écritures prosaïques" (1874). En 1874 on a publié à Cracovie ses poèmes "Les feuilles d'automne". Il a traduit également Heine, Pétrarque. 

"La robe noire"- la chansons bien connue - c'est un des exemples qui découvrent Gaszyński comme l'auteur des chants et chansons patriotiques lors de l'Insurrection.

Ces oeuvres se caractérisent par une grande pureté de la langue polonaise.

 

 

                                                 

Kraków - Cmentarz Rakowicki  - Cracovie

 

Krakowski  Cmentarz Rakowicki jest czynny jest od  1803 roku. Jest miejscem pochówku krakowian, zarówno zwykłych obywateli miasta, jak i tych zasłużonych: twórców kultury, naukowców, przedstawicieli znanych rodów, działaczy niepodległościowych, politycznych i społecznych, uczestników powstań, obu wojen światowych i innych.

Cmentarz jest zabytkiem o dużej wartości historycznej i artystycznej. Część nagrobków jest dziełem znanych architektów  a także rzeźbiarzy.

Le Cimetière Rakowicki à Cracovie fonctionne depuis 1803. Ici reposent aussi bien des citoyens communs de Cracovie comme des personnalités distinguées : des créateurs de culture, scientifiques, des membres   des familles connues, des militants pour l'indépendance, des activistes politiques ou sociaux, des insurgés, des soldats de deux guerres et beaucoup d'autres.

Le cimetière constitue un monument d'une grande valeur historique. Une partie de tombes est l'œuvre des architectes et des sculpteurs connus.

  

Grób Jana Matejki

  La tombe de Jan Matejko
Wisława Szymborska Rodzina Kossaków / Les Kossak  
     
              
     
Ofiarom komunizmu Aux victimes du communisme
  Marek Grechuta  
     
     
     
     

 

powrot / retour

   

 

 

                                                  

Lwów - Cmentarz Łyczakowski  - Lvov

 

Cmentarz Łyczakowski  –  zabytkowa nekropolia Lwowa i jedna z najstarszych w Europie,  położona na malowniczych wzgórzach wśród specjalnie zaprojektowanego, starego drzewostanu tworzącego szereg alei. Został założony w 1786. Zgodnie z ówczesną tendencją, nekropolia miała stać się miejscem spacerów i refleksji. Na cmentarzu znajduje się wiele zabytkowych nagrobków o wysokiej wartości artystycznej. Na grobach wzniesiono ok. 500 posągów i płaskorzeźb.  Jest miejscem pochówku wielu zasłużonych dla Polski i Ukrainy ludzi kultury, nauki i polityki. Lista znanych osób pochowanych tu jest bardzo długa – literaci, plastycy, naukowcy, wojskowi, politycy, kwatery powstańców.

Od wiosny 1919 w części cmentarza utworzono Cmentarz Obrońców Lwowa (potocznie zwany „Cmentarzem Orląt Lwowskich”) dla poległych w wojnach z Ukraińcami i bolszewikami w latach 1918-1920.W ostatnich latach staraniem polskich władz i rodzin został on odnowiony. Obecnie Cmentarz Łyczakowski ma status muzeum.

Ale żadne słowa nie są w stanie opisać uroku łyczakowskiej nekropolii. Wspaniałe rzeźby, zatarte napisy, wzgórza, drzewa, śpiew ptaków....  Dramaty, uwiecznione w rzeźbach – kim był Boluś lub Dziunia? Historia Polski, widoczna z prawie każdego nagrobka, polskie napisy, polskie imiona i nazwiska...

Le Cimetière Lyczakowski - la plus vieille nécropole de Lvov et l'une de plus vieilles en Europe est étendue sur des pittoresques collines au milieu des arbres qui ont étés spécialement plantées pour cet effet. Il a été fondé en 1786. Avec la tendance de l'époque la nécropole devait devenir un lieu de promenade et de réflexion. Il y a ici des tombes d'une très grande valeur artistique avec env. 500 statues et sculptures. C'est un lieu de repos des nombreuses personnalités distinguées pour la Pologne et l'Ukraine. La liste des personnes connues est très longue - les écrivains et poètes, les peintres, les scientifiques, les militaires, les politiciens, les insurgés. Depuis 1919 existe dans une partie du cimetière,  Le Cimetière des Défenseurs  de Lvov (connu sous le nom du Cimetière de Orleta Lwowskie) pour les soldats morts dans les batailles contre les Ukrainiens et bolcheviques 1918 - 1920). Grâce aux efforts des familles et des autorités polonaises il a été rénové récemment.  Actuellement le Cimetière Lyczakowski jouit d'un statut du musée.

Mais aucun mot n'est pas en mesure décrire le charme de la nécropole Lyczakowski. Des magnifiques statues, des inscriptions à demi-effacées, des collines, le chant d'oiseaux.... Des drames immortalisés dans les sculptures - qui furent Bolus ou Dziunia? L'histoire de la Pologne présente dans presque chaque tombe, les inscriptions polonaises, les noms et prénoms polonais.....

Cmentarz Orląt Polskich - Le Cimetière de Orleta Lwowskie

     
     
     

 

Lwów - Cmentarz Łyczakowski  - Lvov

 

Maria Konopnicka   Gabriela Zapolska
      
Seweryn Goszczyński Julian Konstanty Ordon Grób Riedlów - Stefan Banach
     
           
     
     
     
     

Kos na Łyczakowie

 Chodź, historię Ci opowiem,

Chodził kos po Łyczakowie,

I aż kreci mi się w głowie

- Od zieleni?

- Nie, od wspomnień

A było jak we śnie...

- Tu ktoś cicho westchnie-

Lekko, słonecznie.

Alejki, zielenie,

Prześwity i cienie,

I trochę ptasiej muzyki.

Dziunia z bukietem

Z aniołem lew,

Szlachcic z sokołem,

A dla poety liry śpiew.

Alejki, prześwity,

Cienie, zachwyty,

Wzruszenie,

O naszych wspomnienie...

Chodź historię Ci opowiem,

Chodził kos po Łyczakowie.....

 

Marta Chrzanowska-Foltzer

Lipiec 2013

Fot. Joanna i Leszek Garnczarek

 

powrot / retour