Polonica - Stowarzyszenie Francusko-Polskie w Aix en Provence

Polonica - Association Franco-Polonaise ŕ Aix en Provence

Strona główna
Page d'accueil

Kontakt z nami
Contactez-nous

Program
Programme

Zajęcia stałe
Activités permanentes

Co było - zdjęcia
Le passé - photos

Szkoła polska
Ecole polonaise

Polecamy/Nous
recommandons

Tradycje/Regiony
Traditions/Région

Inf. praktyczne
infos pratiques

WIELKANOC

Choć dla wielu nas Boże Narodzenie jest najbardziej rodzinnym świętem, to jednak Wielkanoc jest najważniejszym świętem chrześcijan. Wielkanoc to czas rodzinnych spotkań, odwiedzin, rozmów, dzielenia się jajkiem…
Ze świętem tym związanych jest dużo zwyczaj
ów.

Niedziela Palmowa

Tydzień przed Świętami wierni uczestniczą w mszy, w czasie której ksiądz święci palmy. Zwyczaj święcenia zielonych gałązek wprowadzono w XI w na pamiątkę triumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy w niedzielę poprzedzającą jego śmierć na krzyżu. Palmy wykonywano z różnych roślin, lecz w Polsce najpopularniejsza jest wierzba, do której dołącza się bukszpan, borówkę itp. Niektóre palmy zdobi się kwiatami, kokardami i wstęgami. Różny jest też ich rozmiar - niektóre mają po kilka metrów wysokości! Poświęcone gałązki przechowywano w domach z wielką czcią. Zatykano je za obrazy, stawiano na oknie w czasie burzy. Palma miała chronić ludzi, zwierzęta i domy przed ogniem i wszelkim złem. Od dawna istniał zwyczaj połykania bazi, aby nie cierpieć na ból gardła. Uderzenie palmą po wyjściu z kościoła miało zapewnić zdrowie i pomyślność.

Malowanie pisanek    

Jednym z najstarszych zwyczajów jest zdobienie ugotowanych na twardo jajek. Jajka zawsze uważano za symbol nieustannego odradzania się. Sztuka zdobienia jaj była już znana Persom, Chińczykom, Fenicjanom, Grekom i Rzymianom.

Najstarsze polskie pisanki pochodzą z X w. Malowane na nich znaki wróżyły pomyślność albo odstraszały zło.
W poszczególnych regionach Polski wypracowano różne techniki takiego ozdabiania. Mają one różne nazwy, a więc malowane na jeden kolor (zazwyczaj czerwony) to kraszanki lub malowanki, ozdobione jedno- lub wielobarwnym deseniem naniesionym na jednokolorowe tło - to pisanki. Znane są jeszcze rysowanki, skrobanki - gdzie wzór
wyskrobuje się nożykiem, nalepianki i wyklejanki. Niektóre wykonuje się za pomocą wosku nanoszonego na skorupkę za pomocą szpilki, a następnie barwi się je w wywarze z kory dębu (na czarno), z pędów młodego żyta (na zielono) lub łupin cebuli (na brązowo). Najbardziej rozpowszechniona jest nazwa pisanka, którą określa się dziś każde zdobione jajko.

W minionych wiekach pięknie wykonane jajko wykorzystywano jako prezent. Ofiarowano je w dowód przyjaźni najbliższym i przyjaciołom.

Święcone

Niezwykle popularnym zwyczajem jest święcenie pokarmów w Wielką Sobotę. Wszyscy przygotowują pięknie zdobione zielonymi gałązkami bukszpanu lub borówki koszyczki, w których na białej serwetce znajdują się rozmaite pokarmy - chleb, sól, wędlina, ciasto, ser, chrzan no i oczywiście jajko. Tak przygotowana "święconka" jest zaniesiona do kościoła, gdzie ksiądz skrapia ją święconą wodą.

Zwyczaj święcenia pokarmów jest popularny w Polsce od XIV wieku. Najpierw do święcenia noszono tylko baranka z chleba, później dokładano kolejno inne pokarmy.

Śniadanie wielkanocne

Polskie śniadanie wielkanocne było znane z obfitości i pięknie ozdobionego stołu. Nie mogło na nim zabraknąć wielkanocnego baranka wyrobionego z marcepanu, cukru, ciasta lub masła. Posiłek wielkanocny zaczyna się od podzielenia się poświęconym jajkiem, połączonym ze składaniem sobie życzeń.

Od wieków najważniejszym daniem wielkanocnym jest kiełbasa (niegdyś domowego wyrobu) i wędzona w jałowcowym dymie szynka. Oczywiście nie może zabraknąć gotowanych na twardo jaj. W dawnej Polsce podawano pieczone w całości prosię, białą kiełbasę a także bigos i biały barszcz czyli żurek.

Na szczególną wzmiankę zasługują polskie wypieki wielkanocne - baby i mazurki. Niegdyś pieczenie bab wielkanocnych było wydarzeniem pełnym emocji. Do ich przygotowywania używano setek (!) żółtek ucieranych z cukrem. Starano się, aby baby pięknie wyrosły. Wystudzone baby pięknie i obficie lukrowano. Najsłynniejsze były baby "puchowe" i "muślinowe". Obecnie oczywiście przepisy są uproszczone.

Pochodzenie mazurków nie zostało dotychczas dostatecznie wyjaśnione. Mazurki to niskie placki, przeważnie na kruchym spodzie lub na opłatku, pokryte rozmaitymi masami - orzechową, migdałową, serową, bakaliową itp. barwnie lukrowane i pięknie zdobione bakaliami.

Lany poniedziałek czyli śmigus-dyngus (śmingus-dyngus)

Poniedziałek Wielkanocny nie może nikomu "ujść na sucho". Od samego rana każdy chce być tym, który pierwszy obleje wodą innych. W dawnej Polsce a nawet i jeszcze obecnie na wsi, oblewało się najładniejsze dziewczyny całymi wiadrami wody! Ta, która nie została oblana, czuła się obrażona. Dziś w miastach oczywiście nikt nikogo nie oblewa wiadrem wody, ale prawie wszyscy jednak zostaną oblani za pomocą specjalnych zabawek!

W poniedziałek Wielkanocny w miastach często odbywał się jarmark, jak na przykład krakowski Emaus.